01 Voorwoord raad van bestuur

Gasunie beweegt mee met een snel veranderende wereld, zodat bedrijven en huishoudens in Noordwest-Europa betrouwbaar toegang houden tot energie. Dat doen we door voort te bouwen op decennia van diversificatie: van de aanleg van het nationale gastransportnet tot de ontwikkeling van gasopslagen, LNG-terminals en het uitbreiden van grensverbindingen met Duitsland en het Verenigd Koninkrijk. Vanuit die basis richten we ons nu op het verbinden van verschillende energiedragers en infrastructuren - zoals leidingen, terminals en opslagen - zodat leveranciers hun klanten via meerdere fossiele, koolstofarme en duurzame routes kunnen bereiken, met zo min mogelijk risico op verstoringen.

De energietransitie heeft binnen een andere context nog meer urgentie gekregen. Het is een cruciaal míddel, noodzakelijk om onze samenleving zelfstandiger te maken om zo haar concurrentiekracht te kunnen behouden, en tegelijkertijd de opwarming van de aarde tegen te gaan. Dat brengen we in 2026 en 2027 in praktijk door -naast aardgas- grootschalig nieuwe energie te transporteren en op te slaan. Porthos wordt een van de eerste functionerende systemen voor CO₂-transport en -opslag in de Europese Unie. Na het investeringsbesluit in 2023 gaat het waterstofnetwerk Rotterdam vanaf 2026 een boost geven aan de Europese waterstofeconomie. Ook de eerste fase van het warmtetransportnet WarmtelinQ nadert zijn voltooiing.

Tegelijkertijd waarborgen we energiezekerheid en betaalbaarheid. Het vergroten van LNG-capaciteit bij Gate terminal, de ontwikkeling van de German LNG-terminal en de voorbereidingen voor de mogelijke verlenging van EemsEnergyTerminal versterken de weerbaarheid en flexibiliteit van het Europese energiesysteem. Dat is hard nodig, bijvoorbeeld omdat de lidstaten van de Europese Unie volledig stoppen met de import van Russisch aardgas via LNG en pijpleidingen.

Het beschermen van onze infrastructuur tegen alle vormen van sabotage die de ongestoorde toevoer van energie bedreigt, heeft ook onze volle aandacht. Elektriciteit, aardgas en ondersteunende digitale netwerken zijn verweven, waardoor uitval in één systeem domino-effecten kan veroorzaken in andere systemen. Digitalisering en automatisering vergroten de complexiteit en het risico op cyberaanvallen. We werken nauw samen met Nederlandse en Europese collega-netbeheerders, ministeries en andere overheidsinstanties om onze vitale infrastructuur te beschermen en de continuïteit van energievoorziening te waarborgen.

We brengen essentiële energietransitie-infrastructuur tot leven, met waterstofprojecten zoals het Waterstofnetwerk Nederland, Hyperlink, HyStock, ACE Terminal en Delta Rhine Corridor. Samen met toekomstige CCS-projecten Aramis, CO₂Next, Delta Rhine Corridor en Delta Schelde CO₂nnection vormen zij de ruggengraat van een nieuwe, duurzamere economie.

Hiermee helpen we industrieën te verduurzamen, door voldoende toegang voor steeds grotere volumes groen gas en positioneren we Nederland tijdig als een toonaangevende hub voor duurzame energie in Noordwest-Europa. Met WarmtelinQ realiseren we een duurzaam warmtenet dat het aardgasverbruik vermindert en huishoudens en bedrijven in Zuid-Holland voorziet van schonere, toegankelijke warmte.

We zijn blij met de toegenomen erkenning van het belang van de industrie, zoals het Wennink-rapport van afgelopen december toelicht. Wij zien dit als een belangrijke gids voor de nieuwe Nederlandse regering. Het rapport biedt vier randvoorwaarden voor investeringen en groei. Eén van die randvoorwaarden is: zorg voor betaalbare en betrouwbare energie, stuur voor de lange termijn op een gediversifieerd energiesysteem van elektronen en moleculen met voldoende energieopslag als buffer.

Gasunie pleit eveneens voor een diverse energiemix. Elektrificatie loopt tegen grenzen aan. Door vertraging in de energietransitie en aanhoudende netcongestie blijft aardgas langer nodig, terwijl alternatieven voor zowel aardgas als elektriciteit onvoldoende snel beschikbaar komen. Daardoor kunnen bedrijven en huishoudens minder snel verduurzamen dan gewenst. De afname van het gasverbruik in de afgelopen vijf jaar lijkt niet zozeer het resultaat van verduurzaming of een overstap op elektriciteit, maar vooral van afgenomen bedrijvigheid: minder productie en zelfs sluiting van bedrijven. Dat maakt Nederland niet sterker. Een energiesysteem dat elektriciteit en duurzame gassen combineert en optimaal gebruikmaakt van bestaande infrastructuur is sneller te realiseren, betaalbaarder en veel robuuster. Door windproductie te koppelen aan waterstofproductie kan meer energie uit de windparken worden benut, wat de betaalbaarheid verbetert. Zo blijft de energietransitie haalbaar, betaalbaar en betrouwbaar voor iedereen.

Tegelijk met de noodzaak om onze energiemix te verbreden, kijken we naar concrete oplossingen die nu al kunnen bijdragen aan betaalbaarheid en uitvoerbaarheid. Hybride warmtepompen zijn daarvan een goed voorbeeld: zij verminderen netcongestie en houden de kosten beheersbaar doordat zij het grootste deel van de warmtevraag elektrisch invullen, en alleen tijdens piekuren gas gebruiken. Met twee miljard kubieke meter groen gas kunnen zo vier miljoen huishoudens met een hybride warmtepomp volledig klimaatneutraal worden verwarmd.

Ook koolstofarme – zogenoemde blauwe – waterstof kan hierbij een belangrijke rol spelen. Deze waterstof is betaalbaarder en maakt verduurzaming mogelijk in sectoren waar (volledige) elektrificatie niet haalbaar is, zoals de raffinage en de petrochemie, waar nu nog grijze waterstof wordt gebruikt. Bovendien kan waterstof helpen bij het balanceren van het elektriciteitsnet, bijvoorbeeld bij grote stroomverbruikers zoals datacenters. Dat vergroot de locatiekeuze in gebieden waar het net nu vol zit en versnelt de realisatie van nieuwe projecten.

Onze netwerken bieden opties voor betaalbare CO₂-vermindering op korte termijn. Zo kondigde Tata in 2025 aan om tegen 2030 kolen uit te faseren en over te stappen op aardgas als eerste stap. Hiermee leveren wij een bijdrage aan Tata’s ambitie om jaarlijks ruim vijf megaton CO₂‑uitstoot te reduceren; ongeveer vijf procent van de Nederlandse uitstoot van CO₂. Gasunie Transport Services kan deze grote aansluiting op tijd realiseren.

Tot slot blijven gasgestookte elektriciteitscentrales nodig om het groeiende aandeel zon en wind op te vangen en leveringszekerheid te garanderen. Om het aardgasgebruik te verminderen zullen deze in de toekomst overstappen op alternatieven zoals waterstof. Daarnaast helpt Carbon Capture and Storage (CCS) om CO₂ af te vangen en onder de Noordzee op te slaan. Met projecten als Porthos en Aramis ontstaat de komende jaren opslagcapaciteit voor omgerekend ongeveer de helft van de Nederlandse industriële CO₂-uitstoot.

In 2026 gaan we ook door met het verankeren van kunstmatige intelligentie (AI) in onze bedrijfsvoering. AI maakt onze infrastructuur veiliger, betrouwbaarder en efficiënter en ondersteunt medewerkers in het veld, de controlekamer en op kantoor. Via vier paden versnellen we de toepassing in netwerksturing, markt- en klantprocessen, onderhoud en projecten. AI analyseert energiestromen in real time, ondersteunt monteurs met digitale assistenten en versnelt projectvoorbereiding en uitvoering. Ook kantoorprocessen worden efficiënter ondersteund. Verantwoord gebruik, data governance, ‘human in the loop’ en opleiding staan centraal. Zo groeit AI uit tot een strategische kerncompetentie voor een veilig, betaalbaar en duurzaam energiesysteem.