10 Leveringszekerheid

Transport van aardgas is de huidige kerntaak van Gasunie. In Nederland en Noordwest-Duitsland worden deze taak uitgevoerd door respectievelijk Gasunie Transport Services (GTS) en Gasunie Deutschland (GUD). Als netbeheerder zijn ze verantwoordelijk voor het beheer, de werking en de ontwikkeling van hogedruk-transportnetten. De waarde van het getransporteerde aardgas is enorm¹³: om en nabij de € 27 miljard.

GTS is onder meer verantwoordelijk voor:

• Het beheer, de werking en de ontwikkeling van het gastransportnet op economische basis;
• De bewaking van een veilig, betrouwbaar en doelmatig transportsysteem;
• Voldoende transportcapaciteit;
• De koppeling met andere netten, zowel nationaal als internationaal;
• De uitvoering van een aantal publieke taken (zie hieronder);
• Beheren gaskwaliteit;
• Het balanceren van het net;
• Het geven van jaarlijks advies over de leveringszekerheid van aardgas.

In de Gaswet is ook opgenomen dat GTS een aantal taken heeft die het publieke belang dienen. 

• GTS vervult een rol in de situatie die ontstaat wanneer een leverancier van aardgas in gebreke blijft wat betreft de levering van gas aan de kleinverbruikers. GTS heeft in die situatie de taak het proces zo goed mogelijk te begeleiden -eventueel door de levering van gas tijdelijk over te nemen- zodat de getroffen kleinverbruikers volgens de procedure zo spoedig mogelijk gas van een andere leverancier kunnen betrekken.
• GTS is er verantwoordelijk voor dat kleinverbruikers (huishoudens, grote gebouwen en kleine industrieën) bij een temperatuur van - 9°C of lager nog steeds voldoende gas krijgen. Daarvoor moet GTS zelf volume en capaciteit contracteren. 
• GTS zorgt ervoor dat het gas uit kleine velden in het gastransportsysteem kan worden opgenomen.

ACM houdt toezicht op de uitvoering van de wettelijke taken die aan GTS zijn opgedragen. De Gaswet (tot 2026) en de Energiewet (vanaf 2026) stellen in Nederland eisen aan de wijze waarop GTS zijn taken vervult. 

In Duitsland heeft Gasunie-dochter GUD wettelijke en publieke taken die in grote lijnen vergelijkbaar zijn met die van GTS. BNetzA houdt toezicht op de uitvoering van deze taken.

Weerbaarheidsbeleid

De activa van Gasunie behoren tot de zogeheten vitale infrastructuur. Transport, import en opslag van energie zijn zo vitaal voor de samenleving dat uitval of verstoring de leveringszekerheid kunnen aantasten, wat tot ernstige maatschappelijke ontwrichting kan leiden en een bedreiging kan vormen voor de nationale veiligheid en weerbaarheid.

Geopolitieke instabiliteit en digitale dreigingen zorgen voor een verhoogde aandacht voor bestaande weerbaarheidsmaatregelen in alle bedrijfsonderdelen van Gasunie en een verhoogde focus op bedrijfscontinuïteit en veerkracht. Er is een algemeen besef binnen onze onderneming dat deze aspecten constante aandacht nodig hebben.

Binnen Gasunie maken we onderscheid tussen de begrippen veiligheid en weerbaarheid. Waar veiligheid zich richt op het voorkomen van ongelukken en het beschermen van mensen, richt weerbaarheid zich op het weren van externe dreigingen zoals cyberaanvallen, sabotage of spionage. Beide zijn van groot belang maar ze vragen om een andere aanpak.

Samenwerking en verantwoordelijkheid

Gasunie probeert verantwoordelijkheid te nemen voor alles wat binnen haar invloedssfeer ligt. Tegelijkertijd zien we dat voor sommige dreigingen, zoals militaire of hybride aanvallen, een bredere aanpak nodig is. Daarom stemmen we onze strategie af met collega-netbeheerders binnen de Nederlandse en Duitse brancheverenigingen voor netbeheerders en werken we nauw samen met verantwoordelijke ministeries en andere overheidsinstanties in beide landen. Deze samenwerking is essentieel om onze vitale infrastructuur te beschermen en de continuïteit van energievoorziening te waarborgen.

Weerbaarheidstypen

We classificeren vier verschillende typen weerbaarheid: fysieke weerbaarheid, ICT-weerbaarheid, personele weerbaarheid en weerbaarheid bij inkoop en aanbesteding. We erkennen dat de samenhang tussen de verschillende typen essentieel is voor het tijdig signaleren en effectief afhandelen van potentiële risico's. Een kwetsbaarheid binnen één type heeft vrijwel altijd directe implicaties voor de andere typen. Daarom staan interne samenwerking en informatie-uitwisseling centraal. Dit vergroot het vermogen om proactief te handelen, veerkracht te vergroten en risico's te verkleinen. 

LNG Nederland (MT)

Sinds het wegvallen van Russische gasleveringen speelt vloeibaar aardgas (LNG) een cruciale rol in het waarborgen van de leveringszekerheid in Nederland en Europa. Als Gasunie dragen we hieraan bij via onze joint ventures EemEnergyTerminal en Gate terminal. Beide terminals vormen een essentieel onderdeel van de infrastructuur die nodig is om te beschikken over voldoende aardgas.

EemsEnergyTerminal 

EemsEnergyTerminal bestond in september 2025 drie jaar. Deze drijvende LNG-terminal heeft zich in korte tijd ontwikkeld tot een onmisbare schakel in de Nederlandse energievoorziening. In de zomermaanden van 2025 (juni, juli en augustus) werd de volledige capaciteit benut, met een doorvoer van meer dan 2 miljard kubieke meter gas. Deze hoeveelheid is goed voor 7% van het jaarlijkse Nederlandse gasverbruik en zeer belangrijk voor het aanvullen van de gasopslagen. De terminal is tot eind 2027 volledig gecontracteerd. 

Gezien de blijvende behoefte aan LNG-importcapaciteit is Gasunie, samen met medeaandeelhouder Vopak, van plan om EemsEnergyTerminal te verlengen. Het kabinet heeft aangegeven dat het op peil houden van de in Nederland benodigde LNG-importcapaciteit relevant is voor de robuustheid van het gassysteem, en dat de verlenging van EemsEnergyTerminal onderzocht wordt. De gesprekken met marktpartijen over nieuwe contracten zijn in volle gang. 

Gate

Gate terminal in Rotterdam blijft een stabiele pijler onder de LNG-importcapaciteit van Nederland. De huidige vaste terminalcapaciteit (tank 1 tot en met 3) is 12 bcm per jaar. Op het moment dat de nieuwe tank 4 operationeel wordt, neemt de vaste terminalcapaciteit toe tot 16 bcm per jaar. Daarnaast biedt Gate 4 bcm per jaar aan niet-vaste capaciteit aan (zonder bijkomende opslagcapaciteit) aan partijen die vaste terminal capaciteit geboekt hebben. De volledige vaste terminalcapaciteit is geboekt tot 1 september 2036. Vanaf 1 september 2036 is 5 bcm van de jaarlijkse vaste capaciteit beschikbaar. Vanaf 1 oktober 2039 is 10 bcm van de jaarlijkse vaste capaciteit beschikbaar. Er is geen capaciteit geboekt na 1 oktober 2046. Alle niet-vaste capaciteit is geboekt tot 1 oktober 2036.

De terminal speelt een belangrijke rol in het efficiënt en duurzaam verwerken van LNG. Dankzij de inzet van warmte uit zeewater en restwarmte van een nabijgelegen energiecentrale kan het vloeibare aardgas op een energiezuinige manier worden omgezet naar gasvorm. Dit draagt bij aan de kosteneffectiviteit van Gate en zorgt voor een sterke concurrentiepositie in het LNG-landschap van Europa. Voor de nieuwe vierde terminal van Gate, waarvan we de oplevering in de tweede helft van 2026 verwachten, moeten marktpartijen die capaciteit boeken minimaal 11% bio-LNG invoeden. 

LNG Duitsland (MT)

German LNG

Gasunie is vanaf het begin een van de initiatiefnemers van het German LNG-project: een landgebonden LNG-terminal in Brunsbüttel. Deze terminal kan straks jaarlijks 10 bcm aardgas hervergassen voor levering aan het Duitse net. In 2024 hebben we het definitieve investeringsbesluit voor de terminal genomen. Inmiddels zijn de funderingen voor twee LNG-tanks gelegd. De investeringskosten worden gedragen door drie aandeelhouders: Kreditanstalt für Wiederaufbau (kfW) namens de Duitse overheid (50%), RWE (10%) en Gasunie (40%). Gasunie gaat de terminal beheren.

Aansluiting

Partijen zijn vijf tijdelijke LNG-terminals (drijvende hervergassings- en opslagunits, oftewel FSRU’s) aan het realiseren aan de Duitse kust in de Noord- en Oostzee. Twee van deze terminals (Brunsbüttel en Stade) liggen in het netwerkgebied van Gasunie Deutschland waardoor GUD-opdracht kreeg om ze aan te sluiten. Beide leidingen zijn in 2024 aangelegd. De FSRU in Brunsbüttel is sinds begin 2024 operationeel en wordt ontmanteld wanneer German LNG operationeel is. De FSRU in Stade is nog niet in gebruik genomen vanwege onduidelijkheden tussen de commerciële exploitant van de FSRU en de terminalexploitant in Stade. Als de FSRU-terminal in Stade vervangen wordt door een landgebonden LNG-terminal, moet GUD de verbindingsleiding tussen haar netwerk en Stade met 18 kilometer verlengen. GUD streeft ernaar om deze leiding in 2027 op te leveren. 

Om de grote invoedingsvolumes van de vaste LNG-terminals aan te kunnen, bouwt GUD verderop in haar netwerk een nieuwe pijpleiding (ETL 182) met een lengte van ongeveer 87 kilometer. De leiding wordt naar verwachting eind 2027 opgeleverd. 

Compressie

Een aanzienlijk deel van de binnenkomende LNG-capaciteit is nodig voor de bevoorrading van het oosten en zuiden van Duitsland en buurlanden. Om dit te realiseren is een drukverhoging nodig. Daarom bouwt GUD het nieuwe compressorstation Achim West. Om de CO₂-uitstoot van het compressorstation, dat wordt gekenmerkt door een hoog aantal bedrijfsuren, te verminderen, wordt het nieuwe station uitgerust met drie elektrisch aangedreven compressoreenheden. De ingebruikname van de eerste twee compressoreenheden is gepland eind 2026, die van de derde eenheid begin 2027. Dit gaat het aardgasgebruik van GUD vanaf 2027 significant verlagen. 

Naast de import van LNG is de import uit Noorwegen de belangrijkste pijler voor de gasvoorzieningszekerheid in Duitsland. Aan de kust van de Noordzee staat het compressorstation Rysum, dat de druk levert om de transportcapaciteit voor de Noorse gasvolumes mogelijk te maken. Sinds het stopzetten van de Russische gaslevering via Nord Stream draait Rysum bijna volledige bedrijfsuren gedurende het hele jaar. We gaan station Rysum renoveren en verduurzamen. De bedoeling is om in 2026 een investeringsbesluit te nemen en in 2027 te starten met de bouw.

Weerbaarheid (KT)

Onze focus op weerbaarheid kent vier verschillende elementen. 

• Met collega-netbeheerders hebben we in Netbeheer Nederland-verband een weerbaarheidsstrategie opgesteld, die de basis vormt voor een Gasunie-weerbaarheidsprogramma dat onder andere militaire en hybride dreigingen adresseert. Dit wordt ook afgestemd met het ministerie van KGG. 
• We adviseren in de totstandkoming van wetgeving. Dit doen we voor Energiewet (specifiek voor artikel 3.18, deze omvat passages over het wegnemen van risico’s bij inkoop en aanbesteding), de Wet weerbaarheid kritieke entiteiten en de Cyberbeveiligingswet (beide momenteel in handen van de Tweede Kamer).
• Bij nieuwe energie-infrastructuren die we aanleggen en bij bestaande infrastructuren waar we vervangingsinvesteringen uitvoeren is security by design een leidend bouwprincipe. Een belangrijk aandachtspunt is de bescherming van vitale infrastructuur op de Noordzee. We werken samen met verschillende ministeries aan een concept om de weerbaarheid van vitale infrastructuur op de Noordzee te vergroten. 
• We bereiden ons actief voor op uiteenlopende crisissituaties door middel van scenario-oefeningen. Bij deze oefeningen wordt er getraind op organisatorisch, technisch en persoonlijk reactievermogen. Zo versterken we niet alleen onze systemen maar ook de veerkracht van onze mensen.

Kwetsbaarheden, weerbaarheid en veerkracht

De urgentie van het beschermen van het energiesysteem neemt toe door incidenten zoals de Nord Stream-explosie, sabotage van kabels en railinfrastructuur, en drone-activiteiten boven kritieke assets. Elektriciteit, aardgas, waterstof en digitale netwerken zijn verweven, waardoor uitval in één systeem domino-effecten kan veroorzaken in andere systemen. Digitalisering en automatisering vergroten de complexiteit en het risico op cyberaanvallen, terwijl handmatige bediening afneemt. 

In de tweede helft van 2025 hebben Gasunie en GTS een analyse gedaan naar de weerbaarheid van onze netwerken binnen het Nederlandse energiesysteem. De analyse biedt een basis voor verdere samenwerking en beleidsontwikkeling gericht op het waarborgen van de leveringszekerheid en veiligheid van het Nederlandse energiesysteem, waarbij Gasunie zichzelf als (een) ketenregisseur ziet. De analyse gaat nader in op maatregelen om kwetsbaarheden te verminderen en weerbaarheid en veerkracht te vergroten. Om reden van veiligheid worden deze verder niet in het jaarverslag toegelicht.

In navolging van de monitoring en adviezen over de actuele en gewenste vulgraden van de gasopslagen in de afgelopen jaren, publiceert Gasunie begin 2026 een visie op gasopslag en de rol binnen een weerbaar energiesysteem.

De uitgaven die nodig zijn om onze fysieke en ICT-weerbaarheid te borgen, maken onderdeel uit van de reguliere bedrijfsvoering en zijn opgenomen in de operationele kosten. 

In Duitsland verstaan we hieronder: het aantal keren dat onze infrastructuur niet in staat was om voldoende gas te leveren aan een klant. De scores van Gasunie in Nederland en Duitsland worden opgeteld om de totale score te bepalen. Onze interne eis is dat het aantal transportonderbrekingen per jaar nooit hoger is dan zes. 

Uncontrolled events

Uncontrolled events zijn incidenten met gasuitstroom ((aard)gas, waterstof, stikstof, lucht) van meer dan 14.000 m³ uit een door Gasunie beheerde drukhouder met een ontwerpdruk van 8 bar of hoger. Ons doel is nul incidenten, tegelijkertijd erkennen we dat incidenten kunnen voorkomen. Als interne signaalwaarde hanteren we een maximum van twee uncontrolled events per jaar. 

De tweede onderbreking vond plaats bij de gaslevering richting GOS Etten-Leur, doordat een afsluiter na werkzaamheden op M&R Zegge niet in de juiste stand stond. Hierdoor werd de gaslevering aan de afnemer twee uur onderbroken. Na melding is de afsluiter geopend en de levering hersteld.

Uncontrolled events

Er zijn in 2025 twee uncontrolled events geweest (2024: 0). Uit technisch onderzoek blijkt dat de uncontrolled events zijn ontstaan door lekkages als gevolg van externe corrosie. De corrosie is ontstaan door een verstoring in de kathodische bescherming, deze verstoring werd veroorzaakt door zwerfstromen afkomstig van de nabijgelegen spoorverbinding. Via de aardmantel van een kruisende 10kV-elektriciteitskabel zijn deze stromen overgedragen op de leidingen, wat heeft geleid tot versnelde corrosievorming. Naar aanleiding van deze incidenten zijn maatregelen genomen om herhaling te voorkomen.